नेपालमा जेन्जिको भुमिका र महत्त्व
रोहित बाबू क्षेत्री

आजको २१औँ शताब्दी प्रविधि, सूचना र नवप्रवर्तनको युग हो। यस युगमा जन्मिएको नयाँ पुस्ता, जसलाई “जेन्जि (Gen Z)” भनिन्छ, नेपालमा तीव्र रूपमा सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक परिवर्तनका अग्रदूतका रूपमा उदाउँदै गएको छ।
सन् १९९७ देखि २०१२ बीच जन्मिएका यो पुस्ताका युवायुवतीहरू अहिले नेपालको प्रमुख कार्यशील जनशक्ति बनेका छन्। जेन्जि पुस्ताको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको डिजिटल सोच र प्रविधिमैत्री व्यवहार हो।
उनीहरूले इन्टरनेट, सामाजिक सञ्जाल र मोबाइल प्रविधिको माध्यमबाट विश्वसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क राख्न सक्छन्। यसले उनीहरूलाई समयानुकूल र विश्वव्यापी चेतनायुक्त बनाएको छ। उनीहरू नयाँ विचार, नवप्रवर्तन र उद्यमशीलताका माध्यमबाट देशको आर्थिक विकासमा योगदान पुर्याइरहेका छन्। उदाहरणका रूपमा, नेपालमा ई–कमर्स, डिजिटल मार्केटिङ, र अनलाइन व्यवसायमा सक्रिय धेरै युवाहरू जेन्जि पुस्ताका हुन् ।
सामाजिक दृष्टिले हेर्दा, यो पुस्ता समानता, सहअस्तित्व र स्वतन्त्रताको पक्षधर छ। लैङ्गिक समानता, मानवअधिकार, वातावरणीय संरक्षण र सांस्कृतिक विविधताको सम्मानमा उनीहरूको आवाज प्रस्ट सुन्न सकिन्छ। जेन्जि युवाहरूले पुरानो परम्परागत सोचमा प्रश्न उठाउँदै नयाँ पुस्ताको पहिचान निर्माण गर्न प्रयास गरिरहेका छन्।राजनीतिक रूपमा पनि जेन्जि पुस्ताको भूमिका विस्तार हुँदै गएको छ।
उनीहरू अब अन्धविश्वास र भावनामा होइन, तर्क र प्रमाणमा आधारित राजनीति चाहन्छन्। पुरानो पुस्ताले ल्याएको स्थायित्वका साथै नयाँ पुस्ताले खोजेको पारदर्शिता र जवाफदेहिता बीच सन्तुलन ल्याउने सम्भावना जेन्जि पुस्तामै छ।शिक्षा र सीपका दृष्टिले पनि यो पुस्ता आधुनिक प्रविधिसँग सुसज्जित छ।
अनलाइन शिक्षण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र डिजिटल सीप सिक्ने प्रवृत्तिले नेपालमा शिक्षाको रूपान्तरणमा नयाँ चरण ल्याएको छ।अन्ततः, नेपालमा जेन्जि पुस्ता परिवर्तनका वाहक, विकासका सहभागी, र भविष्यका नेतृत्वकर्ता हुन्। उनीहरूको ऊर्जाशीलता, सृजनशीलता र विश्वव्यापी दृष्टिकोणले नेपाललाई नयाँ दिशातर्फ लैजान सक्छ ।






