कालिकोटमा चुनावी तापक्रम बढ्दै

✍️ रोहित बाबू क्षेत्री

कालिकोट । फागुन २१ नजिकिंदै जाँदा कर्णाली प्रदेशको विकट जिल्ला कालिकोटमा चुनावी माहोल उकालो लाग्दै छ। राजनीतिक दलहरूले गाउँ–गाउँमा चुनावी जुलुस, घरदैलो अभियान र जनसंवादलाई तीव्र बनाएका छन्। मतदातामा भने आशा, असन्तुष्टि र नयाँ विकल्पप्रतिको आकर्षण एकसाथ मिसिएको जटिल मनोविज्ञान देखिँदैछ।

यसैबीच, ठूलो प्रश्न उभिएको छ — कसले मार्ला बाजी? माओवादी केन्द्र, नेपाली कांग्रेस, एमाले कि स्थानीय रूपमा उदाउँदै गरेका नयाँ राजनीतिक शक्ति?

माओवादी केन्द्र :

परम्परागत बलियो किल्ला तर यसपटक सहज छैन । कालिकोट ऐतिहासिक रूपमा वामपन्थी प्रभाव क्षेत्र रहँदै आएको छ। माओवादी आन्दोलनका वर्षहरूमा जिल्लाभर गहिरो समर्थन कायम रहेको यो दल अहिले पनि सबैभन्दा संगठित राजनीतिक संरचनासहित चुनावमा उत्रिएको छ।

अघिल्लो संघीय तथा प्रदेश निर्वाचनमा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवारले सफलता पाएका कारण यस दलको आत्मविश्वास अझै उच्च छ।

तर, यसपटक परिस्थिति फरक छ। स्थानीय स्तरका असन्तुष्टि, युवामध्ये वैकल्पिक शक्तिप्रतिको आकर्षण, सरकारी कामप्रति नाराजगी लगायतको कारणहरूले माओवादी केन्द्रको जित अब अत्यावश्यक रूपमा सहज देखिँदैन।

पार्टीका नेताहरू भन्छन्— “हामीले विकासको आधार बनाएका छौँ, स्थानीय बासिन्दाको भरोसा अझै हामीमाथि छ।”

तर विश्लेषक भन्छन्— “संगठन बलियो छ, तर मतदाताको मन यसपटक विविध दिशामा बाँडिएको छ।”

नेपाली कांग्रेस :

स्थिरता र सेवा–प्रवाहको एजेन्डा लिएर अघि नेपाली कांग्रेसले जिल्ला स्तरमा आफ्नो उपस्थिति पछिल्ला वर्षमा विस्तार गर्न सफल भएको छ।

यसपटक कांग्रेसको अभियान स्थानीय सेवा–सुविधा, स्वास्थ्य, शिक्षा र सडक पहुँच जस्ता मुद्दामा केन्द्रित छ।

पार्टी आन्तरिक रूपमा केही द्वन्द्व रहँदा पनि युवा नेतृत्वको सक्रियता, कार्यकर्ताको परिचालन, गठबन्धनको सम्भावनाहरू कांग्रेसका लागि प्लस–पोइन्ट देखिएका छन्।

यदि कांग्रेसले आन्तरिक मतदातालाई एकजुट गर्न र ग्रामीण भेगमा समान रूपमा पहुँच विस्तार गर्न सके, प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धामा उत्रिन सक्ने सम्भावना नकार्न सकिँदैन।

एमाले :

संगठन विस्तार र “विकास” नाराले बढ्दो आत्मविश्वासले कालिकोटमा एमालेको प्रभाव पहिले जति प्रष्ट देखिन्थेन, तर पछिल्ला वर्षहरूमा यस दलले वडास्तरका समितिहरू सक्रिय, युवा परिचालन, भौतिक पूर्वाधारमा जोड दिएर आफ्नो सञ्जाल तीव्र रूपमा बढाइरहेको छ।

एमालेले “परिवर्तन” र “दृढ नेतृत्व” लाई मुख्य सन्देश बनाएको छ। यदि एमालेले असन्तुष्ट र swing voters लाई आकर्षित गर्न सफल भयो भने, प्रतिस्पर्धा निकै कडा बन्नसक्छ। विशेषगरी जिल्लाको पूर्वी–मध्य भागमा एमालेको नयाँ प्रभाव देखिन थालेको राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन्।

नयाँ दल र स्वतन्त्र उम्मेदवार :

अप्रत्याशित मोड दिने सम्भावनाका साथ स्थानीय राजनीतिमा अहिले एउटा रोचक परिवर्तन देखिन्छ, वैकल्पिक नेतृत्वप्रतिको चाहना।

युवाहरूमा “पुराना दलले पर्याप्त परिवर्तन ल्याएनन्” भन्ने भाव बढेको छ। यस कारण स्वतन्त्र उम्मेदवार, साना क्षेत्रीय दल, युवा समूहहरूद्वारा समर्थित नयाँ अभियान लगायतले उल्लेख्य प्रभाव पार्न सक्ने वातावरण बनेको छ।

युवाहरूका बीच रोजगारी, सीप विकास, स्वास्थ्य सेवा, सडक तथा यातायात पहुँच लगायतको प्रचलित मुख्य मुद्दा रहेकोले यसमा आधारित कार्यक्रम ल्याउने कुनै पनि उम्मेदवारले अप्रत्याशित समर्थन पाउन सक्ने देखिन्छ । यसरी चारकुने प्रतिस्पर्धाले परिणाम झनै अनिश्चित बनाएको छ।

मतदाताको मनोवृत्ति : परिवर्तन चाहना र पुराना संरचनाप्रतिको भरोसाबीच दुवै भाव

कालिकोटमा चुनावी विश्लेषण गर्दा एउटा तथ्य स्पष्ट देखिन्छ, मतदाताको मन दुई दिशातिर बाँडिएको छ।

लामो समयदेखिको संगठनात्मक संरचना, स्थानीय नेतासँग प्रत्यक्ष पहुँच, विकासका निरन्तर कार्यक्रमका कारण पुराना दलप्रतिको भरोसा कायम छ तर नयाँ विकल्पले समेत बेरोजगारी र पलायनको समस्या, पुराना दलले पर्याप्त काम नगरेको धारणा, युवाहरूको राजनीतिक जागरणका कारण फागुन २१ को मतदानलाई अत्यन्त अप्रत्याशित र महत्वपूर्ण बनाइदिएको छ ।

विश्लेषकहरू भन्छन् — “कसैले पनि सहज रूपमा बाजी मार्दैन” चुनाव समीकरण अध्ययन गर्ने स्थानीय विश्लेषकहरूको निष्कर्ष स्पष्ट छ। माओवादी केन्द्रसँग ऐतिहासिक आधार छ तर कांग्रेस र एमाले दुवैले बलियो चुनौती दिएका छन् ।उता स्वतन्त्र एवं नयाँ दलको प्रभाव बढ्दैछ,

त्यसैले पनि परिणाम “एकपक्षीय” भन्दा बहुपक्षीय प्रतिस्पर्धाबाट तय हुने देखिन्छ ।

एक विश्लेषकको कथन अनुसार कालिकोटमा अब दलको हैसियत भन्दा उम्मेदवारको छवि, जनतासँगको प्रत्यक्ष सम्बन्ध र स्थानीय मुद्दाप्रतिको संवेदनशीलता नै निर्णायक बन्नेछ ।

फागुन २१ को नतिजा कालिकोटमा नयाँ राजनीतिक संकेत दिन सक्छ । वर्तमान वातावरण हेर्दा दलगत संगठन, जनभावना, उम्मेदवारको विश्वसनीयता, स्थानीय मुद्दा जस्ता विषय मिसिएर एक जटिल तस्वीर बनेको छ ।

त्यसैले अहिले नै “फलानै दलले पक्का जित्छ” भन्नु राजनीतिक रूपमा असम्बद्ध र हतार हुनेछ तर फागुन २१ को चुनाव कालिकोटमा नयाँ राजनीतिक दिशा देखाउन सक्छ। मतदाताले कसलाई भरोसा गर्छन् ?

परम्परागत दल वा नयाँ विकल्प ? कसरी बदलिन्छ जिल्लाको राजनीतिक भूगोल ?

सबै प्रश्नहरूको जवाफ फागुन २१ को मतपेटिका भित्र कैद हुने अभिमतले दिनेछ ।